Jaś Kapela, aktywista, uczestnik gal Freak Fight MMA oraz postać znana z ostrych wypowiedzi pod adresem papieża Jan Paweł II, znalazł się w centrum ogólnopolskiej dyskusji po ujawnieniu informacji o przyznanym mu dofinansowaniu w wysokości około 60 tysięcy złotych. Środki zostały przekazane w ramach programu realizowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Za co podatnicy zapłacili 60 tysięcy złoty? Jaś Kapela piosenka budząca kontrowersje
Grant miał posłużyć realizacji projektu artystycznego o tematyce społecznej, obejmującego kwestie związane z aborcją, które od lat pozostają jednym z najbardziej polaryzujących tematów w polskiej debacie publicznej. Założeniem projektu było stworzenie utworów wpisujących się w nurt sztuki zaangażowanej, odnoszącej się bezpośrednio do aktualnych sporów światopoglądowych i napięć społecznych.
Sprawa zyskała rozgłos po publikacji jednego z utworów aktywisty, który został zaprezentowany w internecie i szybko zaczął krążyć w mediach społecznościowych. Utwór utrzymany jest w charakterystycznej dla Jasia Kapeli konwencji, opartej na prowokacji, ironii i świadomym przerysowaniu rzeczywistości. Autor posługuje się ostrym, miejscami wulgarnym językiem, który ma wywołać silną reakcję odbiorcy, co bez wątpienia udało się osiągnąć.
Utwór szokuje, zniesmacza i wywołuje kontrowersje.
W tym kontekście, po zapoznaniu się z powstałym utworem, szczególne oburzenie budzi fakt, że całość została sfinansowana z budżetu państwa kwotą około 60 tysięcy złotych, co w praktyce oznacza, że obywatele zapłacili za „pracę” Jasia Kapeli.
Dlaczego pieniądze podatników trafiają na tego typu działania, zamiast wspierać twórców, którzy oferują realną wartość artystyczną lub tworzą projekty o szerszym znaczeniu społecznym? Takie pytanie coraz częściej zadaje dziś opinia publiczna.
Granice odpowiedzialności instytucji publicznych
Dla wielu osób to przykład wyrzucania publicznych pieniędzy w błoto. Trudno zaakceptować sytuację, w której dziesiątki tysięcy złotych idą na projekt oparty głównie na prowokacji i słabym przekazie.
Coraz częściej pojawiają się głosy, że takie decyzje kompromitują Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz utwierdzają w przekonaniu, że system przyznawania grantów wymaga pilnej i głębokiej rewizji.
Warte uwagi: Afera wokół Prime MMA 16
Odpowiedź Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Odpowiedź ministerstwa trudno uznać za satysfakcjonującą. Zamiast konkretnych wyjaśnień i odniesienia się do wątpliwości opinii publicznej, pojawiła się jednostronna obrona aktywisty, utrzymana w tonie pochwał i ogólników. Taki sposób komunikacji sprawia wrażenie unikania sedna problemu i tylko pogłębia frustrację odbiorców.
Czym właściwie ma być dziś kultura w Polsce? Czy ma być miejscem, gdzie wszystko wolno i nie ma żadnych konsekwencji, czy raczej wspólnym dobrem, które nawet jeśli prowokuje, to robi to z sensem i wnosi coś wartościowego, zamiast tworzyć tylko pusty szum?
Bez odpowiedzi na to pytanie podobne konflikty będą wracać coraz częściej i coraz ostrzej, a przyzwalanie i bronienie tego typu „sztuki” pozostawia wiele do życzenia.
Dlaczego rośnie sprzeciw wobec takich decyzji?
Sprawa Jasia Kapeli rozpala debatę o tym, kto i według jakich zasad decyduje o podziale publicznych pieniędzy na kulturę oraz gdzie przebiega granica między wolnością artystyczną a jej nadużyciem.
Tu nie chodzi już o jednego twórcę ani jeden kontrowersyjny projekt. Problem dotyczy systemu, który coraz częściej sprawia wrażenie oderwanego od rzeczywistości i społecznego poczucia nie sprawiedliwości. Pieniądze podatników nie są prywatnym funduszem eksperymentalnym dla wąskiej grupy.
Fundusz społeczny to wspólny zasób, który powinien pracować na rzecz kultury budującej, rozwijającej i mającej realną wartość.
Coraz więcej osób zadaje dziś pytanie – Czy wszystko, co ktoś nazwie sztuką, automatycznie zasługuje na finansowanie publiczne? I czy prowokacja pozbawiona głębszej treści nie stała się po prostu łatwym sposobem na zdobycie uwagi, rozgłosu i pieniędzy?
W tle narasta napięcie między środowiskiem artystycznym a odbiorcami. Jedni powołują się na pełną autonomię twórczą i brak ograniczeń. Drudzy coraz głośniej domagają się odpowiedzialności za to, co finansowane jest z ich pieniędzy. To nie jest już spór o gust – to spór o zasady. Rachunek za to płacą wszyscy.
